خبر · ۲۴ مهر ۱۴۰۵
برگزاری دومین پیش‌نشست تخصصی
بررسی تحولات نوظهور امنیت مرزی و ضرورت تدوین الگوی جامع مدیریت مرزها در دومین پیش‌نشست تخصصی
دومین پیش‌نشست تخصصی همایش ملی «هویت، استقلال و امنیت ملی پایدار» با عنوان «بررسی تحولات و چالش‌های نوظهور امنیت مرزی جمهوری اسلامی ایران» و با حضور جمعی از کارشناسان حوزه‌های دریایی، هوایی و زمینی در مرکز علمی کاربردی شهید صیاد شیرازی برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف تحول مفهوم مرز، تأثیر فناوری‌های نوین بر امنیت سرزمینی، تهدیدات نوظهور و ضرورت بازنگری در الگوهای سنتی مدیریت مرزها مورد بحث و بررسی قرار گرفت. همچنین، بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها برای تدوین راهکارهای کاربردی و تقویت امنیت ملی پایدار تأکید شد.
تحول مفهوم مرز و ضرورت بازنگری در الگوهای امنیتی
در بخش نخست نشست، کارشناس حوزه دریایی با تبیین سیر تاریخی تحول مفهوم مرز، اظهار داشت که مرزها دیگر صرفاً خطوط جغرافیایی ثابت نیستند، بلکه با موضوعاتی همچون حاکمیت، قدرت، هویت، فرهنگ و تحولات ژئوپلیتیکی ارتباطی مستقیم دارند.
وی با اشاره به اهمیت راهبردی مرزهای دریایی جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه در خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و دریای خزر، نقش این مناطق را در امنیت ملی، ارتباطات اقتصادی، تجارت بین‌المللی و تأمین منافع کشور تشریح کرد.
در بخش نخست نشست، کارشناس حوزه دریایی با تبیین سیر تاریخی تحول مفهوم مرز، اظهار داشت که مرزها دیگر صرفاً خطوط جغرافیایی ثابت نیستند، بلکه با موضوعاتی همچون حاکمیت، قدرت، هویت، فرهنگ و تحولات ژئوپلیتیکی ارتباطی مستقیم دارند.
وی با اشاره به اهمیت راهبردی مرزهای دریایی جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه در خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و دریای خزر، نقش این مناطق را در امنیت ملی، ارتباطات اقتصادی، تجارت بین‌المللی و تأمین منافع کشور تشریح کرد.
این کارشناس همچنین با بررسی تحولات اخیر امنیتی، بر ضرورت توجه به تهدیدات نوظهور از جمله جنگ سایبری، عملیات اطلاعاتی، فناوری‌های نوین نظارتی و گسترش فعالیت سامانه‌های بدون سرنشین تأکید کرد.
به گفته وی، مدیریت مؤثر مرزهای دریایی نیازمند توسعه سامانه‌های نظارتی هوشمند، بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، تقویت هماهنگی میان نهادهای مسئول و توجه هم‌زمان به ابعاد امنیتی، اقتصادی و زیست‌محیطی است.
به گفته وی، مدیریت مؤثر مرزهای دریایی نیازمند توسعه سامانه‌های نظارتی هوشمند، بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، تقویت هماهنگی میان نهادهای مسئول و توجه هم‌زمان به ابعاد امنیتی، اقتصادی و زیست‌محیطی است.
تهدیدات نوین هوایی و نقش فناوری در امنیت مرزی
در ادامه، کارشناس حوزه هوایی با اشاره به تحولات گسترده فناوری و تغییر ماهیت تهدیدات، اظهار داشت که امنیت مرزهای هوایی دیگر صرفاً به مقابله با هواپیماها و تهدیدات نظامی متعارف محدود نمی‌شود.
وی افزود: گسترش استفاده از پهپادها، ریزپرنده‌ها، سامانه‌های بدون سرنشین، جنگ الکترونیک و فناوری‌های نوین ارتباطی، شرایط جدیدی را در حوزه امنیت هوایی ایجاد کرده است که نیازمند بازنگری در شیوه‌های شناسایی، نظارت و مدیریت تهدیدات است.
در ادامه، کارشناس حوزه هوایی با اشاره به تحولات گسترده فناوری و تغییر ماهیت تهدیدات، اظهار داشت که امنیت مرزهای هوایی دیگر صرفاً به مقابله با هواپیماها و تهدیدات نظامی متعارف محدود نمی‌شود.
وی افزود: گسترش استفاده از پهپادها، ریزپرنده‌ها، سامانه‌های بدون سرنشین، جنگ الکترونیک و فناوری‌های نوین ارتباطی، شرایط جدیدی را در حوزه امنیت هوایی ایجاد کرده است که نیازمند بازنگری در شیوه‌های شناسایی، نظارت و مدیریت تهدیدات است.
این کارشناس با تأکید بر اهمیت توسعه سامانه‌های هوشمند و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها، شناسایی الگوهای تهدید و پشتیبانی از تصمیم‌گیری را از الزامات ارتقای امنیت هوایی دانست.
وی همچنین بر ضرورت تقویت هماهنگی میان سامانه‌های نظارتی، ارتقای آمادگی در برابر تهدیدات ترکیبی و توجه به ملاحظات حقوقی و مسئولیت‌پذیری انسانی در استفاده از فناوری‌های هوشمند تأکید کرد.
وی همچنین بر ضرورت تقویت هماهنگی میان سامانه‌های نظارتی، ارتقای آمادگی در برابر تهدیدات ترکیبی و توجه به ملاحظات حقوقی و مسئولیت‌پذیری انسانی در استفاده از فناوری‌های هوشمند تأکید کرد.
امنیت مرزهای زمینی در مواجهه با تهدیدات چندلایه
در بخش دیگری از نشست، کارشناس حوزه زمینی با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدات مرزی، اظهار داشت که امنیت مرزهای زمینی دیگر تنها به کنترل خطوط جغرافیایی و گذرگاه‌های مرزی محدود نیست، بلکه ابعاد اطلاعاتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فناورانه نیز در آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
وی با بیان اینکه تهدیدات مرزی ماهیتی پیچیده و چندلایه پیدا کرده‌اند، افزود: گسترش فعالیت شبکه‌های مجرمانه، تهدیدات سایبری، تحولات جمعیتی و مهاجرتی و استفاده از فناوری‌های نوین، ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و متناسب با ویژگی‌های هر منطقه مرزی را دوچندان کرده است.
در بخش دیگری از نشست، کارشناس حوزه زمینی با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدات مرزی، اظهار داشت که امنیت مرزهای زمینی دیگر تنها به کنترل خطوط جغرافیایی و گذرگاه‌های مرزی محدود نیست، بلکه ابعاد اطلاعاتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فناورانه نیز در آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
وی با بیان اینکه تهدیدات مرزی ماهیتی پیچیده و چندلایه پیدا کرده‌اند، افزود: گسترش فعالیت شبکه‌های مجرمانه، تهدیدات سایبری، تحولات جمعیتی و مهاجرتی و استفاده از فناوری‌های نوین، ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و متناسب با ویژگی‌های هر منطقه مرزی را دوچندان کرده است.
این کارشناس همچنین بر اهمیت استفاده از سامانه‌های نظارتی هوشمند، تحلیل داده‌های مکانی، فناوری‌های سنجش از دور و توسعه همکاری‌های میان‌دستگاهی تأکید کرد.
وی خاطرنشان ساخت که تحقق امنیت مرزی پایدار نیازمند هماهنگی مؤثر میان نهادهای مسئول، بهره‌گیری از ظرفیت مراکز علمی و پژوهشی و تدوین الگوهای مدیریتی متناسب با شرایط جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی مناطق مختلف کشور است.
وی خاطرنشان ساخت که تحقق امنیت مرزی پایدار نیازمند هماهنگی مؤثر میان نهادهای مسئول، بهره‌گیری از ظرفیت مراکز علمی و پژوهشی و تدوین الگوهای مدیریتی متناسب با شرایط جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی مناطق مختلف کشور است.
تأکید بر پیوند مبانی اندیشه‌ای رهبر شهید انقلاب و امنیت ملی پایدار
در ادامه نشست، خانم دکتر خندان به بیانات مقام معظم رهبری درباره اهمیت امنیت، تأکید و اظهار داشت امنیت پایدار، علاوه بر برخورداری از توانمندی‌های دفاعی و انتظامی، نیازمند تقویت زیرساخت‌های اقتصادی، توسعه علمی، عدالت اجتماعی و ارتقای مسئولیت‌پذیری در جامعه است.
در ادامه نشست، خانم دکتر خندان به بیانات مقام معظم رهبری درباره اهمیت امنیت، تأکید و اظهار داشت امنیت پایدار، علاوه بر برخورداری از توانمندی‌های دفاعی و انتظامی، نیازمند تقویت زیرساخت‌های اقتصادی، توسعه علمی، عدالت اجتماعی و ارتقای مسئولیت‌پذیری در جامعه است.
خندان همچنین بر ضرورت تبدیل مبانی نظری و ارزشی به چارچوب‌های علمی و پژوهشی تأکید کرد و افزود: پژوهشگران و متخصصان باید با بهره‌گیری از دانش و تجربه خود، مسائل مرتبط با امنیت ملی را به‌صورت دقیق و کاربردی بررسی کرده و راهکارهایی متناسب با شرایط و نیازهای کشور ارائه دهند. وی در پایان، پیوند میان علم، مهارت و توانمندی عملی را از الزامات توسعه علمی و تحقق امنیت پایدار دانست و بر نقش دانشگاه‌ها در تربیت نیروی انسانی متخصص و تولید دانش کاربردی تأکید کرد.
ضرورت تدوین الگوی جامع و چندلایه امنیت مرزی
در جمع‌بندی مباحث این پیش‌نشست، کارشناسان بر ضرورت عبور از الگوهای سنتی و اتخاذ رویکردی جامع، هوشمند و چندلایه در مدیریت امنیت مرزهای کشور تأکید کردند.
در جمع‌بندی مباحث این پیش‌نشست، کارشناسان بر ضرورت عبور از الگوهای سنتی و اتخاذ رویکردی جامع، هوشمند و چندلایه در مدیریت امنیت مرزهای کشور تأکید کردند.
همچنین، موضوعاتی همچون توسعه سامانه‌های نظارتی هوشمند، بهره‌گیری از هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها، ارتقای هماهنگی میان نهادهای مسئول، توجه به تفاوت‌های جغرافیایی و ژئوپلیتیکی مناطق مرزی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، از جمله محورهای مهم مورد توجه در این نشست بود.
در پایان، پیشنهاد شد موضوعاتی نظیر طراحی الگوی بومی و چندلایه امنیت مرزی جمهوری اسلامی ایران، بررسی تأثیر فناوری‌های نوظهور بر امنیت مرزهای زمینی، هوایی و دریایی، هوشمندسازی مرزبانی، مدیریت تهدیدات ترکیبی و توسعه سازوکارهای هماهنگی نهادی، در اولویت پژوهش‌های تخصصی قرار گیرند.
این پیش‌نشست در چارچوب محور تخصصی «جغرافیای سیاسی، حاکمیت سرزمینی و امنیت ملی پایدار» از همایش ملی «هویت، استقلال و امنیت ملی پایدار» برگزار شد و بستری برای تبادل دیدگاه‌های تخصصی، شناسایی مسائل اولویت‌دار و ارائه ایده‌های پژوهشی در حوزه امنیت مرزی فراهم آورد.
انتهای خبر ـ ۱۴۰۵/۷/۱۹
انتهای خبر ـ ۱۴۰۵/۷/۱۹